Trwa ładowanie...

Cynk - właściwości, objawy niedoboru, skutki nadmiaru

Cynk jest mikroelementem pełniącym wiele funkcji w organizmie. Jest niezbędny do prawidłowego wzrostu i regeneracji tkanek. Poza tym bierze udział w procesach rozrodczych i odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Niedobór cynku w organizmie powoduje spadek odporności oraz stany zapalne skóry. Równie groźny jest nadmiar tego pierwiastka w organizmie. Sprawdź, jaką rolę w organizmie pełni cynk i jakie są jego najlepsze źródła pokarmowe.

Zobacz film: "Objawy niedoboru cynku w organizmie"

spis treści

1. Właściwości cynku

Cynk pełni następujące funkcje w organizmie:

  • jest niezbędny w syntezie białka oraz kwasów nukleinowych DNA i RNA
  • uczestniczy w ekspresji genów
  • odpowiada za kurczliwość mięśni
  • bierze udział w procesie produkcji insuliny
  • umożliwia utrzymywanie optymalnego stężenia witaminy A i jej zużycia przez tkanki
  • poprawia sprawność intelektualną, szczególnie u osób w podeszłym wieku
  • uczestniczy w procesie mineralizacji kości i regeneracji tkanek
  • wspiera pracę układu odpornościowego, gdyż działa bakteriostatycznie i przeciwzapalnie, chroniąc przed infekcjami
  • usprawnia pracę tarczycy
  • zmniejsza ból przy problemach reumatycznych
  • wzmacnia naczynia krwionośne, przez co zapobiega powstawaniu żylaków

Poza tymi właściwościami, cynk:

  • pobudza pracę trzustki], grasicy, prostaty
  • uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów
  • jest naturalną obroną przed przeziębieniem, grypą, zapaleniem spojówek, grzybicą i innymi infekcjami
  • wzmacnia odporność, pomaga łagodzić objawy chorób autoimmunologicznych
  • poprawia sprawność intelektualną
  • zapobiega demencji starczej
  • wspomaga leczenie depresji
  • chroni plamkę żółtą oka przed zwyrodnieniem
  • zmniejsza uczucie dzwonienia w uszach
  • wpływa korzystnie na płodność
  • reguluje miesiączkowanie
  • przeciwdziała chorobom prostaty
  • wspomaga leczenie cukrzycy i niedoczynności tarczycy
  • łagodzi objawy osteoporozy, hemoroidów, zapalenia jelit, choroby wrzodowej
  • przyśpiesza gojenie się ran, łagodzi podrażnienia skóry
  • jest skuteczny w leczeniu trądziku różowatego i trądziku młodzieńczego, oparzeń, wyprysków
  • wzmacnia włosy i paznokcie

Cynk jest również niezbędny w diecie dzieci, gdyż odpowiada za ich prawidłowy wzrost.

Naturalne źródła cynku
Naturalne źródła cynku [7 zdjęć]

Cynk spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie. Wspomaga aktywność enzymów, produkcję limfocytów T i...

zobacz galerię

2. Cynk w czasie ciąży

Cynk wpływa pozytywnie na płodność. Jest niezbędny do tego, aby w ogóle mogło dojść do zapłodnienia (odpowiada za właściwy proces produkcji plemników i ich ruchliwość). Gdy już dojdzie do zapłodnienia, odpowiada za prawidłowy przebieg ciąży oraz rozwój płodu.

Cynk jest składnikiem 200 enzymów, bierze udział w ważnych procesach metabolicznych i reakcjach enzymatycznych (m.in. w biosyntezie białek), które są niezbędne do rozwoju i wzrostu młodego organizmu.

Ogrywa ważną rolę w procesie mineralizacji i kostnienia tkanki kostnej zarówno u dorosłych, jak u płodu.

3. Dawkowanie cynku

Dzienne zapotrzebowanie na cynk jest uzależnione od wieku - u osób dorosłych wynosi 10-15 mg, u dzieci 10 mg, z kolei u noworodków 3-5 mg.

4. Źródła cynku w pożywieniu

Głównymi źródłami cynku są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, jaja, ryby i ostrygi, w mniejszym stopniu roślinnego, czyli nasiona słonecznika, dyni, kiełki pszenicy i otręby pszenne, a także czosnek, cebula.

Produkty zawierające cynk to przede wszystkim:

  • małże
  • ostrygi wędzone
  • zarodki pszenne
  • wątroba wieprzowa
  • pieczeń wołowa
  • migdały
  • fasola
  • węgorz
  • groszek zielony
  • jajka
  • pieczywo pełnoziarniste
  • kasze
  • orzechy

Zawartość cynku w produktach spożywczych

Produkt Zawartość (mg/100 g) Produkt Zawartość (mg/100 g)
Ostrygi 148,7 Groszek zielony 1,6
Krewetki 1,5 Suchy groch 4,2
Mięso jagnięce 5,3 Orzechy ziemne 3,2
Żółtko jaja 3,5 Rzepa 1,2

Cynk wchłaniany jest w jelicie cienkim, a jego przyswajalność wynosi 20-40 proc. Nadmiar cynku wydalany jest z moczem.

Cynk lepiej jest przyswajany z produktów zwierzęcych niż z roślinnych. Z pokarmów pochodzenia roślinnego wchłanianie cynku jest ograniczone ze względu na dużą ilość kwasu fitynowego. Nadmiar wapnia, magnezu oraz żelaza w diecie również utrudnia przyswajanie cynku. Wchłanianie cynku bywa utrudnione, jeśli spożywamy alkohol, cukier i otręby, produkty wzbogacane w miedź.

5. Objawy niedoboru cynku

Do najczęstszych symptomów świadczących o niedoborze cynku należą:

Głównymi źródłami cynku są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, jaja, ryby.
Głównymi źródłami cynku są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, jaja, ryby. (iStock)
  • brak apetytu
  • suchość w ustach
  • choroby skóry
  • zmniejszenie libido
  • podatność na infekcje wirusowe
  • utrata smaku i węchu
  • pogorszenie pamięci
  • wypadanie włosów
  • łamliwość paznokci
  • uczucie znużenia
  • zmniejszenie tolerancji na alkohol

Na niedobór cynku narażone są osoby z chorobami alkoholowymi, wegetarianie, makrobiotycy, amatorzy słodyczy, sportowcy.

6. Skutki niedoboru cynku

  • zmniejszenie odporności - cynk wspomaga pracę układu immunologicznego, jego niedobór powoduje spadek ilości przeciwciał
  • ciągłe uczucie zmęczenia i zaburzenia koncentracji
  • suchość w ustach
  • pogorszenie smaku i węchu
  • utrata apetytu
  • kurza ślepota - długotrwały niedobór tego pierwiastka może skutkować kurzą ślepotą, gdyż bierze udział w metabolizmie witaminy A
  • anemia
  • pogorszenie pracy układu oddechowego
  • w skutek niedoborów tego pierwiastka, dzieci są niższe i nie rozwijają się właściwie. Mogą w tym zakresie odstawać od swoich rówieśników

Rekomendowane przez naszych ekspertów

7. Objawy nadmiaru cynku

Ilości cynku występujące w żywności raczej nie prowadzą do przedawkowania tego pierwiastka. Możliwe jest to jednak podczas suplementacji.

Wśród objawów ostrego zatrucia cynkiem znajdują się:

  • biegunka
  • nudności
  • utrata apetytu
  • bóle głowy
  • bóle żołądka

8. Skutki nadmiaru cynku

Skutkami długotrwałego przyjmowania znacznych dawek cynku w tabletkach mogą być:

  • zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL
  • obniżenie odpowiedzi immunologicznej
  • przy wysokich stężeniach cynk odkłada się w wątrobie i nerkach, może powodować niedokrwistość.

Przyjmowanie cynku w zbyt dużych ilościach może zmniejszyć przyswajalność takich pierwiastków, jak:

Z badań przeprowadzonych przez polskiego lekarza, profesora Lubińskiego wynika, że cynk może być groźny, jeśli poziom stężenia wynosi powyżej 6 tys. mikrogramów na litr krwi u kobiet po 60. roku życia.

Ryzyko nowotworu zwiększa się w takiej sytuacji nawet 70-krotnie. Wysoki poziom cynku nie jest tak rzadko spotykany. Wg badań prawie 70 proc. kobiet po 60. roku życia ma za wysokie jego stężenie.

Duże ilości cynku znajdują się w wieprzowinie, wołowinie, produktach zbożowych i drobiu.

Badania pokazały także, że u ponad połowy mężczyzn po 60. roku również odnotowywany jest zbyt wysoki poziom cynku. Wiąże się to z 10-krotnym zwiększeniem zagrożenia nowotworem.

Wg profesora Lubińskiego mężczyźni po sześćdziesiątce powinni zrezygnować z jedzenia wołowiny, właśnie z powodu ilości cynku, jaka się w niej znajduje.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.