Stres a odchudzanie

Stres jest zjawiskiem fizjologicznym i biologicznym. W ciągu całego życia organizm człowieka jest w mniejszym lub większym stopniu narażany na sytuacje stresogenne. Długotrwałe napięcie psychiczne jest przyczyną zarówno zaburzeń psychicznych, jak i psychosomatycznych.

Początkowo organizm na stres reaguje przyspieszonym biciem serca, brakiem tchu, a także zaburzeniami żołądkowymi. Jeżeli sytuacje stresogenne zdarzają się często, organizm szybciej się męczy, bardziej zużywa, w efekcie proces starzenia ulega przyspieszeniu. W organizmie rozpoczynają się liczne zmiany:

• aktywacja układu nerwowego - przyspieszony oddech, wzrost napięcia mięśniowego, przyspieszone tętno,
• pojawienie się silnych negatywnych emocji - lęk, niepokój, przerażenie, gniew, złość, depresja, przygnębienie, poczucie winy, wstyd.

Objawy stresu dzieli się na kilka grup:

• krótkotrwałe objawy fizjologiczne (przyspieszona praca serca, nadmierne pocenie się, suchość ust),
• długotrwałe symptomy fizjologiczne (brak apetytu lub nadmierny apetyt, uczucie zimna, przewlekłe zmęczenie),
• trudności w koncentracji i w podejmowaniu decyzji,
• poczucie niepewności i brak satysfakcji z działania,
• zmiany emocjonalne oraz zmiany zachowań (rozdrażnienie, poczucie bezradności, agresja, krytycyzm wobec otoczenia).

Wiele osób jako sposób walki ze stresem wybiera zajadanie go, najczęściej słodyczami. W organizmie pod wpływem flawonoidów zawartych w czekoladzie i kakao wydzielane są endorfiny oraz serotonina, które nazywane są hormonami szczęścia. Organizm w ten sztuczny i niekorzystny dla zdrowia sposób próbuje wynagrodzić sobie niepowodzenia, brak miłości i akceptacji drugiej osoby, konflikty w pracy. W efekcie osoby zaczynają tyć, stosują drastyczne diety, zmuszają się do wymiotów czy stosują leki przeczyszczające, by zapobiec otyłości. Niektórzy podczas uczt obżarstwa potrafią jednorazowo zjeść nawet do 4 kilogramów produktów spożywczych.

Zajadanie stresu nie jest dobrą ani zdrową metodą walki ze stresem, gdyż w ten sposób nie rozwiąże się problemowych sytuacji, ale przy okazji nabawi się kłopotów ze zdrowiem oraz kompleksów związanych z wagą i sylwetką.

W sytuacjach stresogennych we krwi wzrasta poziom adrenaliny oraz kortyzolu - hormonów, które dodatkowo zwiększają stopień odkładania się tkanki tłuszczowej. Rozciągnięty żołądek w wyniku spożywania dużej ilości pokarmu powoduje zaburzenia odczuwania sytości, w konsekwencji jemy coraz więcej i więcej. U wielu kobiet i mężczyzn, którzy początkowo zajadali stres tabliczką czekolady, w niedługim czasie rozwijały się zaburzenia psychiczne w postaci bulimii czy kompulsywnego obżarstwa. Takie jednostki chorobowe leczy się długotrwale w oparciu o terapie psychologiczne, jak i dietoterapię. Zajadanie stresu jest również prostą drogą do rozwoju chorób układu krążenia, narządu ruchu czy układu pokarmowego.

Jeśli zauważyłaś, że w czasie napięcia emocjonalnego, sytuacji stresujących, które spotkały cię w szkole lub pracy sięgasz po coś do jedzenia, czekoladę, mimo że nie odczuwasz głodu, powinnaś zastanowić się nad swoim zachowaniem, gdyż to początek zespołu kompulsywnego obżarstwa. Na początek zacznij stosować się do poniższych wskazówek:

• Kiedy jesteś zdenerwowana i smutna, miałaś bardzo stresujący dzień, zamiast umilać sobie wieczór czekoladą, zrób sobie ciepłą kąpiel, słuchając ulubionej muzyki. Są to jedne z najlepszych sposobów relaksacyjnych.
• Świetnym sposobem na relaks jest także aktywność fizyczna. Podczas wykonywania ćwiczeń, podobnie jak podczas jedzenia czekolady, w organizmie wytwarzają się endorfiny, które poprawiają humor. Ćwiczenia fizyczne to dobry sposób na pokonanie stresu i świetna metoda na odchudzanie. Intensywne ćwiczenia fizyczne (siłownia, aerobik) pozwalają także na fizyczne zmniejszenie poziomu adrenaliny we krwi. Spośród ćwiczeń najlepsze na odreagowanie jest pływanie, jazda na rowerze, a także długie spacery lub nordic walking.
• Odprężająco działa również kubek zielonej herbaty z ulubionymi suszonymi owocami lub gorące mleko z odrobiną kakao albo roślinne wyciągi, jak melisa, dziurawiec (nie można się opalać i chodzić po słońcu), rumianek.
• Kiedy jesz posiłki, staraj się to robić pomału, dzięki temu nie rozciągniesz żołądka i organizm szybciej poczuje sytość.
• Sięgaj po produkty bogate w magnez, gdyż działa tonizująco na układ nerwowy. Dużo magnezu znajduje się w migdałach, orzechach włoskich i laskowych, a także bananach i gorzkiej czekoladzie. Jednakże należy zachować umiar w ich jedzeniu, gdyż są dość kaloryczne.
• Co najmniej raz w tygodniu jedz morskie ryby. Zawierają one kwasy tłuszczowe omega-3, które pobudzają produkcję serotoniny i poprawiają nastrój.
• Wysypiaj się. Bezsenność to prosta droga do stresu i przyrostu wagi. Ostatni posiłek zjadaj przynajmniej na dwie godziny przed pójściem spać.
• Oszczędzaj kalorie i stosuj zamienniki, tzn. jedz wafle ryżowe zamiast drożdżówki, chrupki chleb zamiast chleba białego, mięso drobiowe zamiast wieprzowiny itp.
• Spróbuj aromaterapii. Kąpiel z dodatkiem wonnego olejku uspokoi i wyciszy twoje nerwy.

Nie zastanawiaj się, co zrobić, aby szybko schudnąć, tylko najpierw spróbuj zapanować na swoim stresem. Emocjonalne obżarstwo to wbrew pozorom poważny problem. Nawet najbardziej skuteczne sposoby na odchudzanie nie pomogą, jeśli na początku nie poskromisz swoich lęków i problemów emocjonalnych.

Źródła

1. Szerstiennikow M. Psychologia odchudzania, KOS, Katowice 2005, ISBN 83-89375-75-3
2. Gajewska D. (red.), 51 zaleceń dietetycznych w wybranych stanach chorobowych, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-228-7
3. Ciesielska A. Filozofia zdrowia, Wydawnictwo ANNA, Poznań 2006, ISBN 83-909614-0-7
4. Somer E. 10 nawyków, które rujnują kobiecą dietę, Liber, Warszawa 2006, ISBN 83-60215-15-4
5. Biernat J. Żywienie, żywność a zdrowie, Astrum, Wrocław 2001, ISBN 83-7249-075-9