Leki a alkohol

Nie bez znaczenia jest fakt, czy lek będzie zażywany przed czy po jedzeniu. Wiele składników żywności ma bowiem znaczny wpływ na wchłanianie, metabolizm różnych leków, ich poziom we krwi, a w konsekwencji na działanie.

Przyczyną zwiększonego wchłaniania leku może być jednoczesne spożycie tłuszczu z pożywieniem (bekon, smażone jajka, smalec, duże ilości masła, pełnotłuste mleko).

Lekami, których wchłanianie zwiększa się na skutek obecności tłuszczu w diecie są m.in. niektóre leki przeciwgrzybicze, przeciwpierwotniakowe, przeciwpasożytnicze, przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe, leki beta-adrenolityczne.

Ważnym zagadnieniem dla interakcji leków ze składnikami żywności jest sprawa płynów, którymi są one popijane.

Na skutek popijania leków różnymi sokami i napojami wchłanianie niektórych z nich może być obniżone lub mogą one ulec inaktywacji w kwaśnym środowisku. Zawarte w sokach owocowych (zwłaszcza grejpfrutowym) flawonoidy hamują czynność układu enzymatycznego w wątrobie i w jelicie cienkim, co powoduje wielokrotny (o 300–900%) wzrost stężenia we krwi wielu leków, m.in. przeciwhistaminowych, benzodwuazepiny, blokerów kanału wapniowego, leków hipolipemizujących.

Przy spożyciu napojów z kofeiną (kawa, napoje typu cola, napoje energetyzujące) wraz z takimi lekami, jak teofilina czy kwas acetylosalicylowy, może dojść do reakcji synergicznej i wzrostu poziomu kofeiny we krwi.

Zawarta w herbacie tanina hamuje wchłanianie preparatów żelaza. Popijanie mlekiem tetracyklin czy fluorochinolonów obniża ich wchłanianie z jelit na skutek tworzenia się soli wapnia. Aby proces terapeutyczny nie został zaburzony na skutek niepożądanej interakcji, o ile lekarz nie zaleci inaczej, przyjmowane leki należy popijać tylko wodą.

Skutki interakcji leków z alkoholem mogą być wielorakie. Leki hamują spalanie alkoholu, powodując gromadzenie się w tkankach toksycznego aldehydu octowego; leki mogą działać synergistycznie z alkoholem na ośrodkowy układ nerwowy, spowalniając jego funkcje; alkohol zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej (zwłaszcza krwawień z przewodu pokarmowego) przy jednoczesnym stosowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych (przeciwbólowych i przeciwgorączkowych).

Prawdopodobnie nie uchronimy się przed przyjmowaniem leków, możemy jednak zabezpieczyć się przed ewentualnymi interakcjami pomiędzy lekami a żywnością, przestrzegając kilku prostych zasad:

• Zawsze czytaj ulotkę dołączoną do leku.
• Popijaj leki wodą (pełną szklanką). Herbata, kawa czy mleko mogą zmniejszać ich wchłanianie. Sok grejpfrutowy zaburza metabolizm leków w organizmie.
• Nie mieszaj leku z pożywieniem ani nie zażywaj go tuż przed, w trakcie lub tuż po jedzeniu (chyba że zaleci to lekarz), ponieważ może to zmienić działanie leku.
• Nie łącz leków z gorącymi napojami, gdyż wysoka temperatura może zmniejszyć ich skuteczność.
• Jeśli wiadomo, że posiłek może zaburzać działanie danego leku, najlepiej jest go zażyć 1–2 godziny przed lub 2 godziny po jedzeniu.
• Nie zażywaj preparatów witaminowo-mineralnych w tym samym czasie co innych leków, gdyż może to być przyczyną zaburzeń wchłaniania substancji czynnej.
• Nigdy nie zażywaj leków razem z napojami alkoholowymi.

Nie wszyscy zdają sobie sprawę z zagrożenia wynikającego z interakcji leków przeciwbólowych z alkoholem. W wyniku takiej kombinacji może się pojawić krwawienie z przewodu pokarmowego.

Wynika z tego, że nawet popularny paracetamol nie jest bezpieczny. Poważniejsze konsekwencje grożą, jeśli alkohol spożyje się wraz z przyjęciem antybiotyków z grupy cefalosporyn, preparatu zawierającego metronidazol lub niektórych leków przeciwgrzybicznych. W takim wypadku można odczuwać bóle głowy, brzucha, pojawiają się wymioty, a nawet dochodzi do zapaści.

Łączenie alkoholu z lekami na obniżenie poziomu cholesterolu wiąże się z ryzykiem uszkodzenia wątroby. Leki przeciwcukrzycowe w połączeniu z alkoholem prowadzą do gwałtownego spadku stężenia cukru we krwi, wahań ciśnienia oraz nudności.

Alergicy po wypiciu alkoholu podczas stosowania swoich leków mogą odczuć zawroty głowy i senność. Do rozstroju żołądka, uszkodzenia wątroby, przyspieszenia akcji serca oraz owrzodzenia żołądka może dojść w wyniku połączenia leków zawierających ibuprofen lub kwas acetylosalicylowy z alkoholem. Najcięższym powikłaniem po połączeniu leków z alkoholem są nieodwracalne zmiany w mózgu u chorych ze zmianami neurologicznymi.

Jedynym rodzajem farmaceutyków, które można swobodnie łączyć z alkoholem są tzw. leki na kaca. Stosowanie ich ułatwia metabolizm alkoholu, niweluje oznaki nadmiernego spożycia wysokoprocentowych trunków, łagodzi dolegliwości z tym związane, a także poprawia złe samopoczucie.