Największe mity na temat glutenu. Czy warto przejść na dietę bezglutenową?

Czym jest sam gluten? To białko zapasowe zawarte w zbożach (pszenicy, życie, jęczmieniu).

Celiakia to trwająca całe życie immunologiczna choroba o podłożu genetycznym, charakteryzująca się nietolerancją glutenu. Działający toksycznie gluten prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego, maleńkich wypustek błony śluzowej, które zwiększają jego powierzchnię i są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych.

W efekcie toksycznego działania glutenu wchłanianie pokarmu jest upośledzone, co prowadzi do wystąpienia różnorodnych objawów klinicznych. Jedyną metodą leczenia celiakii jest stosowanie przez całe życie ścisłej diety bezglutenowej.

Często ludzie bezpodstawnie rezygnują z glutenu w swojej diecie, co jest kosztowne i bezużyteczne. Eliminacja glutenu z diety ma znaczenie tylko wtedy, gdy cierpimy na celiakię, czyli nietolerancję glutenu, bądź też gdy zauważymy nadwrażliwość na gluten.

Te dwa pojęcia często są mylone. Celiakia to nietolerancja glutenu. Nadwrażliwość na gluten to te przypadki nietolerancji glutenu, w których w oparciu o badania diagnostyczne wykluczono celiakię i alergię na pszenicę oraz w których praktycznie brak jest zaniku kosmków jelitowych, a pomimo tego spożycie glutenu powoduje niepożądane objawy u pacjenta.

Nadwrażliwość na gluten dotyczy głównie osób dorosłych i charakteryzuje się wystąpieniem jednego lub wielu objawów, wśród których najczęstsze to: ból brzucha, wysypka, bóle głowy, uczucie ciągłego zmęczenia, biegunka, wzdęcia, osłabienie. Objawy te pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni lub godzin po spożyciu żywności zawierającej gluten. Wstępne badania amerykańskie wskazują, że zaburzenie to może dotyczyć aż 6 proc. populacji. Zatem nadwrażliwość na gluten jest znacznie częstsza niż celiakia (ok. 1 proc. populacji).

Czy rzeczywiście istnieje związek pomiędzy gubieniem kilogramów i niejedzeniem glutenu? Niestety, ale to mit. To nadwyżka kalorii odpowiada za przybieranie na wadze, zaś sam gluten nie ma z tym nic wspólnego.

Wiele pokarmów pozbawionych glutenu to produkty o wysokim stopniu przetworzenia i tym samym – niezbyt zdrowe. Bezglutenowe pokarmy mogą zawierać dodatkowy cukier, syrop glukozowy, substancje zagęszczające, czyli składniki mające za zadanie polepszyć ich smak.

Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa.

Za bezglutenowe uznaje się również produkty przetworzone, w których zawartość glutenu nie przekracza 20 mg na kg, i oznacza się je międzynarodowym znakiem przekreślonego kłosa. W ofercie sklepów z produktami bezglutenowymi znajdziemy bezglutenowe pieczywo, makarony i mąki.

• Symptomy nietolerancji glutenu
• Jak czytać etykiety, aby uniknąć alergenów?
• Zobacz, których produktów najlepiej unikać

Źródła

1. Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej