Trwa ładowanie...

Witaminy i minerały. Jakie mikroelementy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i kiedy je suplementować?

Obecnie panujący trend wygodnego i szybkiego jedzenia gotowych produktów sprawia, że wiele osób nie dostarcza sobie niezbędnych ilości witamin i minerałów ważnych dla organizmu. Preparaty witaminowe nie mogą zastąpić zbilansowanej diety, jednak pomagają utrzymać w ciele odpowiednie stężenie kluczowych mikroelementów. I to głównie tych witamin i minerałów, na które trudno zaspokoić zapotrzebowanie nawet zdrowym i zróżnicowanym jadłospisem. Jakie pierwiastki są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i kiedy je suplementować.

Preparaty multiwitaminowe mogą mieć dobre skutki dla organizmu
Preparaty multiwitaminowe mogą mieć dobre skutki dla organizmu

1. Czym są preparaty multiwitaminowe?

Preparaty multiwitaminowe jako suplementy nie podlegają żadnym restrykcyjnym przepisom, a ich skład różni się w zależności od producenta. W większości tych preparatów znajdziemy najważniejsze i niedoborowe składniki, które warto uzupełnić w diecie. Wśród nich wymienić można m.in. magnez, wapń, witaminę D, witaminy z grupy B, jod, selen i cynk.

Multiwitaminy występują w postaci tabletek, drażetek, żelek czy syropu (preparaty dla dzieci). Zawierają witaminy i minerały w ilościach rekomendowanych do dziennego spożycia. W aptekach znajdziemy specjalne preparaty m.in. dla mężczyzn, kobiet w ciąży, przechodzących menopauzę czy witaminy dla dzieci.

Multiwitaminy nie sprawią, że z dnia na dzień odzyskamy zdrowie i energię. Preparaty uzupełnią jednak mikroelementy, których może nam brakować z powodu złego odżywiania lub wyjątkowego stanu organizmu. Niektórzy producenci podkreślają, że ich produkty zaleca się tylko u osób narażonych na stres, uprawiających aktywnie sport, prowadzących niezdrowy tryb życia (np. palących papierosy) oraz w okresach wzmożonej zapadalności na infekcje wirusowe.

2. Kiedy sięgać po preparaty witaminowe?

Wiele osób uważa, że regularne przyjmowanie preparatów multiwitaminowych zapewni im zdrowie i dobre samopoczucie. Mikroelementy w tabletkach przeznaczone są przede wszystkim dla tych, którzy nie mogą dostosować swojej diety tak, żeby dostarczyć sobie wszystkich potrzebnych składników (np. kobiety w ciąży musiałyby zjeść w ciągu dnia 30 żółtek jajek, 8 puszek tuńczyka i 400 g śledzi marynowanych, żeby pokryć dzienne zapotrzebowanie na witaminę D) lub ich organizm słabo wchłania mikroelementy.

Do grupy osób, którym potrzebne są witaminy i minerały w tabletkach, należą kobiety w ciąży. Odpowiednio skomponowane preparaty multiwitaminowe (witaminy prenatalne) zmniejszają ryzyko wystąpienia wad rozwojowych u płodu oraz ryzyko niskiej masy urodzeniowej dziecka.

Witaminy prenatalne powinny zawierać odpowiednie ilości substancji z grupy BIG FIVE, czyli 5 kluczowych dla zdrowia dziecka witamin i minerałów (kwas foliowy, witamina D, kwas DHA, jod, żelazo).

Multiwitaminy pomagają uzupełniać niedobory witaminowe osobom po operacji zmniejszenia żołądka. U takich osób zmniejszenie wielkości żołądka powoduje zmianę diety i spadek wchłaniania składników odżywczych. Dlatego w tym przypadku preparaty multiwitaminowe mogą okazać się pomocne.

Przewlekłe choroby, takie jak celiakia, choroba Crohna czy cukrzyca typu II upośledzają wchłanianie wszystkich potrzebnych witamin i minerałów z pożywienia. Osoby cierpiące na te dolegliwości powinni więc regularnie przyjmować suplementy witaminowe, żeby utrzymać odpowiedni poziom mikroelementów.

Witaminy i minerały w postaci tabletek czy kapsułek poleca się również osobom stale narażonym na stres i regularnie uprawiającym aktywność fizyczną. U osób trenujących szybko wyczerpują się zapasy witamin z grupy B, żelaza i magnezu. Dlatego sportowcy powinni w szczególności zadbać o pożywienie bogate w te pierwiastki, a w razie potrzeby je suplementować.

3. Jakie witaminy i minerały suplementować u zdrowych osób?

Suplementacja witaminami i minerałami u zdrowych osób stosujących zróżnicowaną i zdrową dietę nie jest konieczna. Zdarza się, że w okresach osłabienia, np. po chorobie czy w okresie jesienno-zimowym nasz organizm potrzebuje dodatkowej dawki mikroelementów.

Do naszej diety możemy wtedy włączyć preparaty witaminowe. Do najważniejszych mikroelementów, które stale powinny przyjmować nawet zdrowe osoby, należy witamina D. Ta rozpuszczalna w tłuszczach witamina jest produkowana w skórze pod wpływem promieniowania UV. Z pożywieniem trudno dostarczyć sobie jej odpowiednie ilości, dlatego w okresie jesienno-wiosennym powinniśmy ją regularnie przyjmować.

Witamina D utrzymuje równowagę wapniową, zwiększając wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i korzystnie oddziałuje na mineralizację tkanki kostnej. Oprócz tego witamina wspomaga działanie układu odpornościowego, reguluje ciśnienie krwi i poziom cukru we krwi, a także zapobiega depresji. Niedobory mikroelementu zwiększają m.in. ryzyko nowotworów piersi, prostaty i jelita grubego, cukrzycy typu I i II, chorób alergicznych oraz nadciśnienia tętniczego.

Witamina D należy do składników niedoborowych u większości polskich mieszkańców ze względu na niskie spożycie ryb o wysokiej zawartości tej witaminy oraz małą liczbę słonecznych dni w ciągu roku.

Wśród ważnych składników mineralnych, które występują w śladowych ilościach w pożywieniu, wymienia się jod. Pierwiastek jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, a przez to do utrzymania kości i układu nerwowego w dobrym zdrowiu. Dzięki jodowi hormony tarczycy wydzielają się w odpowiedniej ilości i regulują przemiany węglowodanów, białek i lipidów, a także dbają o właściwą przemianę materii.

Największe korzyści z suplementacji jodem osiągają dzieci w wieku prenatalnym i w okresie wczesnego dzieciństwa. Do głównych źródeł pierwiastka należy sól jodowana, ryby morskie oraz słodkowodne i owoce morza. Jod znajduje się też w owocach i warzywach, ziarnach zbóż i wodzie pitnej, jednak jego stężenie w tych produktach zależne jest od zawartości tego pierwiastka w glebie.

4. Jak wybierać multiwitaminy?

Suplementy witaminowe powinniśmy stosować z rozwagą, nie traktując ich jako środków zapobiegających chorobom i zapewniających nam długowieczność. Preparaty witaminowe mają jedynie wspomóc działanie nasze organizmu i uzupełnić braki mikroelementów w sytuacji, kiedy nasz organizm nie przyswaja ich odpowiednich ilości z pożywienia lub znajduje się w tzw. stanie wyjątkowym (okres ciąży i karmienia piersią, rekonwalescencja po chorobie, podeszły wiek, specjalna dieta).

Multiwitaminy nie mają ściśle określonego składu, a producenci mogą je dowolnie komponować. Wiele preparatów witaminowych zawiera korzystne dla zdrowia substancje, jednak w tak małych ilościach, że trudno mówić o ich pozytywnym wpływie na zdrowie. Dlatego przy wyborze suplementu z mikroelementami, kierujmy się zasadą "im mniej dziwnych i nieznanych nam nazw, tym pewniejsze, że preparat zawiera składniki, których potrzebujemy".

W ciągu dnia powinniśmy dostarczyć sobie określone normami ilości witamin i minerałów. Wybierając preparaty witaminowe, unikajmy tych, w których dzienne normy mikroelementów przekraczają 100 proc. (chyba że, są to preparaty specjalnego przeznaczenia np. dla kobiet w ciąży).

Z aptecznej półki weźmy suplement zawierający nie więcej niż 3-3,5 tys. jednostek retinolu lub witaminy A (przyjmowanie ilości większych niż 6 tys. jednostek dziennie zwiększa ryzyko złamań) bez dodatku ziół i innych „cudownych” substancji, które podnoszą tylko cenę produktu. Wybierzmy produkt z kompleksowym zestawem witamin i minerałów, najlepiej z formułą przedłużonego działania, tzw. formułą Retard. O tym, czym jest formuła stopniowego uwalniania pierwiastków do organizmu przeczytamy na stronie https://www.doppelherz.pl/wiedza-i-porady/witaminy-i-mineraly-od-a-do-z/.

Mężczyźni oraz kobiety w wieku pomenopauzalnym powinni wybrać preparat witaminowy zawierający nie więcej niż 50 proc. dziennego zapotrzebowania na żelazo. Kobiety w ciąży i matki karmiące muszą natomiast szukać specjalnie skomponowanych suplementów zawierających większe ilości wybranych mikroelementów.

Czy preparaty multiwitaminowe zastępują zdrową i zbilansowaną dietę? Mikroelementy zamknięte w małej kapsułce wydają się doskonałym rozwiązaniem. Wystarczy przecież, że połkniemy 1 tabletkę, żeby w naszym organizmie pojawiły się wszystkie potrzebne pierwiastki. Jednak tak nie jest. Sami producenci podkreślają to, że przygotowane przez nich preparaty są jedynie suplementem, czyli dodatkiem do zdrowej i zróżnicowanej diety.

Żadne witaminy i minerały przyjmowane w tabletce czy syropie nie zastąpią nam świeżych warzyw i owoców, produktów pełnoziarnistych, mięsa, jaj i ryb. Warzywa i owoce zawierają fitochemikalia, czyli chemikalia pochodzenia roślinnego, które działają jak hormony, pobudzają różne enzymy i niwelują wolne rodniki. Dieta bogata w składniki roślinne pomaga więc utrzymać organizm w dobrym zdrowiu i kondycji.

Obecne w suplementach pierwiastki charakteryzują się specyficzną biodostępnością w zależności od formy chemicznej, w jakiej występują (np. magnez lepiej wchłania się w postaci cytrynianu niż w formie tlenu i węglanu).

A każdy organizm wchłonie też inne ilości składników mineralnych z preparatów witaminowych. Choć preparat może zaspokajać 100 proc. dziennego zapotrzebowania na dany składnik, nasze ciało przetransportuje tylko część mikroelementów do tkanek. Na biodostępność, czyli stopień, w jakim organizm wchłonie podane mu witaminy i minerały ma wpływ stan organizmu i cechy osobnicze. Dlatego to z dietą powinniśmy dostarczać sobie większość niezbędnych pierwiastków, a suplementy stosować jako wsparcie.

5. Czy zbyt duże ilości witamin i minerałów są szkodliwe?

Przyjmowanie preparatów multiwitaminowych wydaje się całkowicie bezpieczne. Jednak i w tym przypadku możemy przesadzić. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, takie jak A, D, E i K są gromadzone w organizmie i jeśli ich stężenie jest zbyt wysokie, stają się toksyczne. Jeśli przyjmujemy preparat witaminowy, sprawdźmy, czy nie przyjmujemy tych samych witamin z innymi suplementami.

Skonsultujmy również z lekarzem przyjmowanie określonych witamin i minerałów, jeśli na stałe zażywamy jakieś leki. Zdarza się, że mikroelementy wchodzą z lekami w niekorzystne dla organizmu reakcje.

Witaminy i minerały dostępne w formie kapsułek, tabletek czy syropów zaleca się przede wszystkim osobom o zwiększonym zapotrzebowaniu na poszczególne mikroskładniki. Zdrowe osoby powinny poradzić się lekarza, czy w ich przypadku konieczne jest suplementowanie składników mineralnych i witamin.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Artykuł sponsorowany

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.