Czubryca – rodzaje, właściwości, zastosowanie przyprawy

Czubryca (czubrica) to przyprawa charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej. Używa się jej głównie do zup, mięs, fasoli i serów, a także kanapek. Co interesujące, nie jest to wyłącznie mieszanka ziół, składającą się najczęściej ze sproszkowanej papryki, soli i czubricy. Prawdziwa czubryca to przede wszystkim cząber górski.

Czubrica jest pozyskiwana z cząbru górskiego (Satureja montana), gatunku rośliny z rodziny jasnotowatych, która jest spokrewniona z cząbrem ogrodowym. Cząber górski pochodzi z rejonu basenu Morza śródziemnego.

Jest byliną o skórzastych, małych listkach i intensywnym zapachu. To zasługa olejków eterycznych. Inne substancje obecne w cząbrze górskim to: garbniki, olejki lotne, żywice, karotenoidy, witamina C, prowitamina A, flawonoidy.

Krzewinki rosną w zwartych kępach, są silnie rozgałęzione. Roślina osiąga wysokość 40-50 cm. Kwitnie na początku sierpnia drobnymi - białymi lub jasnoróżowymi - kwiatkami. W Polsce czubryca jest rzadko uprawiana, a szkoda, ponieważ to wdzięczna roślina ozdobna, zarówno ogrodowa, jak i doniczkowa.

W Polsce bardziej znaną i podobną przyprawą jest cząber ogrodowy, który w porównaniu do cząbru górskiego cechuje się mniejszą zawartość olejku eterycznego i mniej intensywnym aromatem i smakiem.

Czubryca to roślina jadalna. Charakteryzuje się zdecydowanym, ostrym aromatem i korzennym smakiem. To doskonała przyprawa do:

• potraw z warzyw strączkowych,
• zup,
• pomidorów,
• ryb,
• mięs (zwłaszcza tłustych),
• sosów,
• serów,
• kanapek.

Czubrycę można dodawać zarówno świeżą, jak i suszoną. Aby ją pozyskać, można ścinać wierzchołki pędów lub całą część nadziemną z własnoręcznie hodowanej rośliny lub kupić ją w sprawdzonym sklepie z przyprawami.

Na rynku dostępny jest zarówno „czysty”, ususzony cząber górski, jak i jego mieszanki z innymi przyprawami. Chcąc zakupić zioło w sklepie, można natknąć się na jego trzy rodzaje. To cząber górski bez dodatków, czubryca zielona oraz czubryca czerwona.

Czubrycę najczęściej można kupić jako mieszankę przypraw, pod nazwami czubryca zielona i czubryca czerwona. Różnica tkwi w kolorze przyprawy, składzie i smaku, a co za tym idzie – również w jej zastosowaniu. Warto pamiętać, że w tej formule skład przyprawy „czubryca”, w zależności od firmy, może się nieco różnić.

I tak czubryca czerwona najczęściej zawiera cząber górski, czosnek, pieprz, chili, paprykę słodką, cebulę, rozmaryn, sól morską. Do czego ją dodawać? Pasuje do mięs, pomidorów i ogórków, leczo i różnych dań wegetariańskich, pikantnych gulaszów i sosów, ale również kanapek, tostów, twarogu, jajek w majonezie. Nadaje daniom pikantny, bardzo wyrazisty smak.

Z kolei czubryca zielona zwykle zawiera: cząber górski, czosnek, zieloną paprykę, sól morską, lubczyk. Jest delikatniejsza w smaku niż czubryca czerwona, ma także o wiele bardziej wyczuwalny aromat. Pasuje do kanapek, ogórków, pomidorów, twarogu, masła i sałatek (zwłaszcza z fetą), surówek, sosów, a także do jajecznicy, rosołu oraz do zapiekanek i pizzy.

Czasem można również kupić czubrycę żółtą, której kolor nadaje kurkuma oraz curry. W składzie czubrycy żółtej można także znaleźć cząber górski, kozieradkę, sól morską, korzeń pietruszki, czosnek. Przyprawę dodaje się do warzyw – surowych i poddanych obróbce termicznej, dań wegetariańskich, twarogów i serów, zup, mięs i sosów.

Ponieważ czubryca działa przeciwzapalne, antyseptyczne i wiatropędne, stosuje się ją w medycynie naturalnej. Przeciwdziała nadmiernej fermentacji jelitowej, działa lekko obstrukcyjnie i przeciwbiegunkowo. Przyczynia się do zahamowania rozwoju bakterii oraz drożdżaków.

Pobudza wytwarzanie soku żołądkowego. Ma zbawienny wpływ na trawienie (to dlatego dodaje się ją do jest do dań tłustych, mięsnych i z roślin strączkowych). Co ważne wspomaga również pracę wątroby – działa żółciopędnie i ochronnie na jej komórki.

Czubrycę można również dodawać do kąpieli w stanach zapalnych skóry. Na ukąszenia owadów warto zastosować napar z ziela lub nacierać swędzące miejsca sokiem ze świeżych liści. Czubryca odnajduje się również w kosmetyce. To składnik maseczek ściągających oraz toników do przemywania tłustej cery.