Taniny - czym są i jak wpływają na nasze zdrowie

Taniny, czyli naturalne garbniki roślinne, to organiczne związki chemiczne, które naturalnie występują w niektórych roślinach i owocach. Są pochodną fenoli, czyli związków zapachowych o działaniu antyseptycznym. Taniny można spotkać na sklepowych półkach pod nazwą E181. Ich rolą w przyrodzie jest odstraszanie dzikich roślinożernych zwierząt. Co więcej, dzięki właściwościom odkażającym, chronią rośliny przed atakiem grzybów i owadów.

Rodzaje tanin

Taniny pod względem chemicznym dzielą się na dwie grupy:

• taniny hydrolizujące – zawierające w sobie cukier prosty, którym zwykle jest glukoza
• taniny niehydrolizujące (skondensowane) – są zaliczane do polimerów flawonoidów. Występują w roślinach strączkowych, owocach lub ziarnach zbóż.

Taniny można spotkać przede wszystkim w owocach, takich jak jabłka, truskawki i maliny, owoce leśne, żurawina, winogrona, granaty, a także w orzechach włoskich, korze dębu i roślinach strączkowych. Występują także w wielu codziennych produktach, między innymi w serach, herbacie, kawie i kakao.

Taniny występują również naturalnie w czerwonym winie, można je spotkać także w gryce.

Cechą charakterystyczną tanin jest ich cierpki, lekko gorzki smak. Po zjedzeniu niektórych owoców przez kilka minut pozostaje on w ustach. Wykazują także działanie antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne. Dzięki temu są świetnymi konserwantami, bo przedłużają trwałość potraw i produktów spożywczych. To między innymi dzięki nim wino może leżakować przez wiele lat.

Taniny łatwo łączą się z jonami metali, dzięki czemu mogą brać udział w produkcji naturalnych barwników. W tym celu wykorzystywano je już w średniowieczu, do produkcji atramentu.

Podczas I wojny światowej używano taniny do leczenia oparzeń i obrzęków. Dziś ma szerokie zastosowanie w dermatologii - zmniejsza problem rozszerzonych porów, pomaga likwidować zmarszczki i złuszczać martwy naskórek. Chętnie wykorzystuje się je także do produkcji kremów do opalania i samoopalaczy.

Dzięki swoim właściwościom taniny wykazują korzystny wpływ na nasze zdrowie. Należy jednak uważać, aby nie zjeść ich za dużo. Nadmiar tanin w organizmie może wywoływać negatywne skutki.

Taniny, dzięki swoim możliwościom antyoksydacyjnym, zwalczają wolne rodniki, a więc uznawane są za naturalną ochronę przed nowotworami. Są także bakteriobójcze, a więc chętnie stosowane są do pielęgnacji jamy ustnej i ochrony mikroflory jelitowej. Jest to szczególnie ważne dla osób cierpiących na kłopoty żołądkowe.

Działają także pozytywnie na skórę, łagodząc podrażnienia i niwelując objawy alergii. Zapobiega odczuwaniu swędzenia i pieczenia, a dodatkowo wspierają układ odpornościowy całego organizmu. Wzmacniają także błony śluzowe i uszczelniają naczynia krwionośne.

Taniny mają także moc hamowania namnażania się wirusa HIV w organizmie. Osoby, które są nosicielami powinny często po nie sięgać.

Niestety taniny mają także wady. Spożywane w nadmiarze mogą zaburzać procesy wchłaniania niektórych składników mineralnych i witamin. Przede wszystkim mowa o wapniu, który i tak sam w sobie dość trudno się wchłania.

Nadmiar tanin hamuje także wchłanianie żelaza i witamin A oraz B12. W związku z tym możemy czuć się przemęczeni, mieć kłopoty z pamięcią czy koncentracją, a także trudności podczas gwałtownego wstawania.

Nie należy także spożywać niedojrzałych owoców. Zawarte w nich taniny niehydrolizowane rozkładają się w przewodzie pokarmowym do toksycznych związków i mogą być przyczyną zatruć.

Oprócz tego, że taniny są obecne w wielu produktach spożywczych, producenci farmaceutyczni wykorzystują je także do produkcji leków. Najczęściej są składnikiem środków na biegunkę i leków na chorobę hemoroidalną. Stosuje się je też do produkcji preparatów przeznaczonych dla osób o wrażliwych dziąsłach, cierpiących na parodontozę i podrażnienia jamy ustnej.