Sód - funkcje, niedobór, nadmiar, dieta

Sód jest mikropierwiastkiem niezbędnym do funkcjonowania organizmu i odgrywającym istotną rolę w utrzymaniu gospodarki wodnej w organizmie. Niedobór sodu to hiponatremia, która może być przyczyną przewodnienia organizmu lub zatrucia pokarmowego. Nadmiar sodu w diecie prowadzi do nadciśnienia tętniczego - choroby cywilizacyjnej, która nieleczona zagraża życiu.

Zobacz film: "Sól nie tak szkodliwa jak sądzono"

spis treści

1. Funkcje sodu

Sód w organizmie pełni zróżnicowane funkcje:

  • reguluje gospodarkę wodną,
  • uwadnia komórki,
  • uwadnia tkanki,
  • utrzymuje napięcie mięśniowe,
  • uczestniczy w utrzymaniu pobudliwości nerwowej,
  • uczestniczy w przekazywaniu impulsów pomiędzy neuronami,
  • utrzymuje właściwe ciśnienie osmotyczne krwi,
  • chroni organizm przed utratą wody.
Produkty z wysoką zawartością sodu
Produkty z wysoką zawartością sodu [9 zdjęć]

Biały chleb ma złą reputację ze względu na to, czego nie ma – błonnika i protein, nie zapominajmy jednak...

zobacz galerię

2. Objawy niedoboru sodu

Długotrwały niedobór sodu jest stanem zagrażającym życiu i może prowadzić do zgonu. Śmiertelność z powodu hiponatremii jest duża i wynosi od 38 do 58 procent.

3. Przyczyny niedoboru sodu

Niedobór sodu w organizmie określa się mianem hiponatremii, przyczyny tego stanu rzeczy to:

  • nadmierna potliwość,
  • biegunka,
  • wymioty,
  • przedawkowanie leków moczopędnych,
  • niedoczynność tarczycy,
  • niewydolność nerek,
  • nadmierne spożycie wody źródlanej (powyżej 3 litrów w ciągu doby),
  • choroby psychiczne.

4. Objawy nadmiaru sodu

Nadmiar sodu w organizmie jest przyczyną nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń pracy serca. Do charakterystycznych objawów nadmiaru należy:

  • wysokie ciśnienie tętnicze krwi (>145/95 mmHg),
  • ból głowy w okolicy potylicy (tył głowy),
  • zawroty głowy,
  • krwawienie z nosa,
  • kołatanie serca.

Nieleczone nadciśnienie tętnicze prowadzi do zaburzenia pracy wielu narządów (nerek, serca) oraz wylewu krwi do mózgu. Udar mózgu jest przyczyną niepełnosprawności, niedowładów kończyn oraz paraliżu.

Osoby cierpiące z powodu nadmiaru sodu w organizmie powinny stosować odpowiednią dietę, ubogą w jony sodu.

Zobacz także:

5. Sód w diecie

Sód jest dostarczany do organizmu z pożywieniem, w którym znajduje się pod postacią chlorku sodu. Jest on niezbędny w procesie trawienia, ponieważ jest aktywatorem enzymów trawiennych obecnych w ślinie (amylaza ślinowa).

W jakich produktach znajdziemy ten cenny pierwiastek?

Produkt Zawartość sodu w mg/100 g Produkt Zawartość sodu w mg/100 g
Mleko 3,2 proc.   44 Śledź solony 5930
Jogurt naturalny 59 Łosoś wędzony 1170
Ser żółty 898 Marchew 82
Ser parmezan 1860 Pomidor 6
Ser twarogowy 41 Ziemniaki 7
Kurczak 61 Kasza gryczana 5
Schab 42 Jabłko 2
Parówki 889 Pomarańcza 3
Polędwica sopocka 748 Ryż brązowy 10
Salceson 803 Chleb żytni 456
Kabanosy z kurczaka 892 Paluszki 1093
Dorsz świeży 72 Sezamki 84

Prawidłowo zbilansowana dieta nie wymaga dodatkowej suplementacji jonami sodu, gdyż produkty spożywcze zawierają wystarczającą ich ilość. Jednakże podczas zatrucia pokarmowego, w którym występują wymioty i biegunka, może dojść nie tylko do odwodnienia, ale również do hiponatremii.

By tego uniknąć, należy pić płyny elektrolitowe. Warto również pamiętać, że zbyt częste spożywanie pokarmów zawierających spore ilości sodu jest przyczyną wzrostu ciśnienia krwi, co w długotrwałym procesie prowadzić może do nadciśnienia tętniczego.

6. Dieta DASH

Dieta DASH jest zalecana osobom chorującym na nadciśnienie tętnicze. Polega ona na wyeliminowaniu z diety pokarmów wysoko przetworzonych takich jak: gotowe dania z torebki (zupy, sosy), przyprawy typu Vegeta, Ziarenka Smaku, Kucharek czy kostki rosołowe.

Spore ilości sodu znajdują się również w serach żółtych oraz kupnych wędlinach, w szczególności parówkach, pasztetach, kabanosach i szynce.

Sód ma ogromny wpływ na funkcjonowanie organizmu, jego niedobór lub nadmiar powoduje wiele dolegliwości.
Sód ma ogromny wpływ na funkcjonowanie organizmu, jego niedobór lub nadmiar powoduje wiele dolegliwości. (Zdjęcie autorstwa Mislav Marohnić / CC BY 2.0)
Produkt Zawartość sodu w mg/100 g Produkt Zawartość sodu w mg/100 g
Jogurt naturalny 59 Łosoś wędzony 1170
Ser żółty 898 Paluszki 1093
Ser parmezan 1860 Chleb żytni 456
Parówki 889 Sezamki 84
Salceson 803 Marchewka 82
Polędwica sopocka 748 Pomarańcza 3
Kurczak 61 Kasza gryczana 5
Kabanosy z kurczaka 892 Ziemniaki 7
Dorsz świeży 72 Pomidor 6

W badaniach klinicznych dowiedziono, że dieta zawierająca około 6 g soli kuchennej (1 łyżeczka) nie przyczynia się do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Jednakże wiele osób, stosując przyprawy, dosalając dania oraz spożywając słone przekąski (chipsy, paluszki, krakersy), dostarcza około 10 g soli dziennie.

Dieta bogata w sód i sól kuchenną jest przyczyną wielu zaburzeń metabolicznych, w tym insulinooporności i miażdżycy. W diecie dla osób z nadmiarem sodu w organizmie zaleca się spożywanie pokarmów bogatych w potas i magnez, czyli kaszy gryczanej, bananów, pomidorów, orzechów, ryżu brązowego.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.