Trwa ładowanie...

Nowa piramida zdrowego żywienia - czym się różni od starej?

Piramidy żywieniowe zmieniają się w zależności od najnowszych ustaleń specjalistów. Dawniejsze przekonania po nowych badaniach niekiedy przestają być aktualne. Nowe zasady w piramidzie żywienia opracowali naukowcy z Uniwersytetu Harvarda w USA (Department of Nutrition, Harvard School of Public Health), pod kierunkiem prof. Waltera C. Willetta. Zobacz, jak wyglądają najnowsze ustalenia polskiego Instytutu Żywności i Żywienia odnośnie piramidy żywienia.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Świadome żywienie to podstawa"

spis treści

1. Charakterystyka piramidy żywieniowej

Piramida zdrowego żywienia to przepis na zachowanie dobrej formy oraz zdrowia fizycznego. Młodzi ludzie szczególnie powinni dbać o zdrowe nawyki żywieniowe. W dzieciństwie i młodości kształtują się podstawy późniejszego dorosłego funkcjonowania. Warto wpoić dzieciom zdrowe nawyki, a niewątpliwie zaprocentują one w przyszłości. Piramidy żywieniowe ulegają zmianom, zgodnie z najnowszymi wynikami badań i trendami w dietetyce. Warto śledzić je na bieżąco, aby wybrać najlepsze żywienie dla siebie i swoich dzieci.

1.1. Nowa piramida żywieniowa

Nowa piramida żywieniowa została opracowana w 2019 roku i szturmem zdobyła serca dietetyków na całym świecie. Jej zasady są bardzo zbliżone do zasad diety śródziemnomorskiej, która postrzegana jest jako jedna z najzdrowszych na świecie. Przestrzeganie nowych zasad piramidy zdrowego żywienia pozwoli długo cieszyć się zdrowiem, urodą i szczupłą sylwetką. Nowa poramida zdrowego żywienia pod wieloma względami pokrywa się ze starą, chociaż wprowadzono do niej kilka ważnych zmian.

Błędy żywieniowe, które popełniasz podczas śniadania
Błędy żywieniowe, które popełniasz podczas śniadania [9 zdjęć]

Jeżeli sądzisz, że wypicie szklanki soku pomarańczowego jest dobrym wyborem na śniadanie – zastanów się,...

zobacz galerię

2. Na czym polegała "Stara" piramida żywieniowa?

Jeszcze do niedawna u podstaw codziennej diety było jedzenie produktów zbożowych - pieczywa, makaronów, kasz, etc. Następnym krokiem były warzywa i owoce, mięso i nabiał, a na końcu słodycze. Na szczycie piramidy znajdowały się tłuszcze roślinne, co oznaczało, że były najmniej potrzebne w codziennej diecie. Dzisiaj zalecenia wyglądają nieco inaczej, zmieniła się podstawa i szczyt.

3. Co jest podstawą zasad nowej piramidy?

Naukowcy uznali, że aktywność fizyczna powinna leżeć u podstaw zasad zdrowego żywienia. Zdrowa dieta bez ruchu i sportu znacznie traci na wartości. Z tego względu uczeni zalecają codziennie 30-45 minut ruchu. Większość posiłków w piramidzie zdrowego żywienia powinny stanowić produkty z pełnego ziarna.

W nowej piramidzie zdrowego żywienia podkreślone też zostało znaczenie zamiany tłuszczów zwierzęcych na tłuszcze roślinne, takie jak oliwa z oliwek lub olej sojowy, bez tak zwanych kwasów trans.

Kolejny poziom w piramidzie zdrowego żywienia, zaraz po aktywności fizycznej, to warzywa – najlepiej, jeśli spożywa się je surowe lub gotowane na parze. Warzywa poddane obróbce termicznej znacznie tracą na swoich wartościach odżywczych. Kolejne miejsce w piramidzie zdrowego żywienia opracowanej na nowo zajmują owoce, które ze względu na wysoką zawartość cukrów prostych powinno się ograniczyć do 2-3 porcji dziennie.

Orzechy i rośliny strączkowe powinniśmy, według nowej piramidy zdrowego żywienia, jeść 1 raz dziennie. Są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, a także błonnika, potasu, magnezu, wapnia, żelaza, witaminy E i witamin z grupy B.

Następne piętro w nowej piramidzie zdrowego żywienia zajmują ryby, drób, jajka – wartościowe źródła białka. Według nowej piramidy zdrowego żywienia zaleca się ich spożywanie kilka razy w tygodniu do 2 porcji dziennie. Powinniśmy wybierać danego dnia np. rybę lub kawałek mięsa drobiowego. Szczególnie wartościowe są ryby morskie, które stanowią źródło kwasów omega-3. Z kolei mięso drobiowe ma w sobie mało kwasów tłuszczowych nasyconych oraz kalorii.

Najrzadziej, jak zaleca nowa piramida zdrowego żywienia, powinno być spożywane czerwone mięso, białe pieczywo i słodycze. Zawierają one najwięcej kalorii, tłuszczów nasyconych i są najmniej odżywcze. Czerwone mięso powinno być spożywane tylko kilka razy w miesiącu.

4. Piramida zdrowego żywienia dla dzieci i młodzieży

Na pierwszym miejscu nie znalazło się jedzenie, a tryb życia, który uwypukla aktywność fizyczną. Ponadto, zgodnie z najnowszymi modyfikacjami piramidy żywieniowej adresowanej do dzieci od 4 do 18 r. ż. podstawą jest jedzenie pięciu posiłków każdego dnia. Regularne żywienie zapobiega napadom głodu, przejadaniu się i podjadaniu słodyczy między posiłkami. Ważne jest picie dużych ilości wody.

Owoce i warzywa powinny być podstawą żywienia. Optymalnie byłoby, gdyby w każdym posiłku znalazła się porcja warzyw i owoców, najlepiej nieprzetworzonych i świeżych.

Produkty pełnoziarniste lub inne produkty zbożowe, również powinny zajmować istotne miejsce w codziennym jadłospisie. Nabiał to także istotny składnik diety dla dzieci i młodzieży. Najbardziej polecane jest mleko, jogurty, kefiry, sery. Lepiej jednak uważać z ilością i jakością sera, szczególnie tłustego. Tłuste żółte sery mogą powodować wysoki poziom cholesterolu we krwi. Chude mięso, ryby, jaja oraz rośliny strączkowe, to również ważne aspekty żywienia.

Tłuszcze są potrzebne w menu młodych ludzi, lecz lepiej wybrać te roślinne. Zamiast słodyczy i słodkich napojów warto postawić na owoce i orzechy. Należy wyeliminować sól z diety. Fast foody, choć tak lubiane przez dzieci i młodzież, nie powinny być przez nie spożywane.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

5. Skutki nieprawidłowej diety i braku ruchu

Niestosowanie się do zasad zdrowej diety może przyczynić się do wielu poważnych chorób i dolegliwości ze strony całego organizmu. Najbardziej narażone są na to dzieci i młodzież, bo ich organizmy ciągle się kształtują.

Powszechny problem wśród dzieci i młodzieży to próchnica, która wynika zarówno z niewłaściwej diety, jak i z zaniedbywania higieny jamy ustnej. Należy pamiętać o myciu zębów po posiłkach i zachęcać do tego dzieci.

Zaniedbanie tego aspektu może prowadzić do szeregu groźnych chorób, u podłoża których leżą bakterie w jamie ustnej.

W dobie komputerów i ograniczonej aktywności fizycznej, tym bardziej ważna jest co najmniej godzina ruchu dziennie. Istotne jest zminimalizowanie korzystania z telefonu oraz komputera, a także odpowiednia ilość snu. Niedobór snu szkodzi zdrowiu, może również sprzyjać tyciu, powodować depresję, zaburzenia emocjonalne czy ADHD. Dzieci, młodzież i oczywiście także rodzice, powinni na bieżąco kontrolować masę ciała.

Wciąż otyłość i nadwaga stanowią problem. Jest to zjawisko z tendencją wzrostową, szczególnie wśród młodych ludzi. Już co piąty uczeń ma wagę powyżej normy. Współcześnie tylko 30 proc. mężczyzn i 25 proc. kobiet ma prawidłową masę ciała, alarmują prelegenci IV Narodowego Kongresu Żywieniowego.

Dużym problemem jest wzrost skali otyłości i nadwagi, a także zaburzeń odżywania u dzieci i młodzieży. Anoreksja i bulimia często idą w parze z innymi zachowaniami autodestrukcyjnymi.

Dzieci masowo unikają zajęć wychowania fizycznego, a stąd prosta droga do nadwagi i wad postawy. Kiepska forma fizyczna prowadzi do dalszej rezygnacji z aktywności, skutkując pogłębianiem się problemów. Tymczasem sprawność fizyczna przekłada się również na sprawność umysłową. Optymalnie dotleniony mózg funkcjonuje o wiele lepiej. Uprawianie sportu przeciwdziała również depresji, która – łącznie ze skłonnościami samobójczymi – zatacza coraz szersze żniwo wśród dzieci i młodzieży.

Przewlekły stres, zanieczyszczenia środowiska, brak odpowiedniej ilości snu i brak aktywności fizycznej to znaki rozpoznawcze współczesnego trybu życia. W połaczeniu z niezdrową dietą, mogą być zabójcze. Tym ważniejsza jest rola profilaktyki i zdrowego żywienia.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.