Żywność funkcjonalna - artykuły spożywcze w twojej domowej apteczce

Co dokładnie kryje się pod określeniem żywności funkcjonalnej?
W ramach europejskiego projektu naukowego „Nauka o Żywności Funkcjonalnej w Europie” (ang. Functional Food Science in Europe ‒ FUFOSE) sformułowano jej definicję, która brzmi: Żywność może być uznana za funkcjonalną, jeśli udowodniono jej korzystny wpływ na jedną lub więcej funkcji organizmu ponad efekt odżywczy, który to wpływ polega na poprawie: stanu zdrowia, samopoczucia i/lub zmniejszaniu ryzyka chorób. Żywność ta musi przypominać postacią żywność konwencjonalną i wykazywać korzystne oddziaływanie w ilościach, które oczekuje się, że będą normalnie spożywane z dietą ‒ nie są to tabletki, ani kapsułki, ale część składowa prawidłowej diety.

Rozpatrując powyższą definicję, możemy stwierdzić, iż żywność ta:

• poza dostarczeniem niezbędnych składników odżywczych do prawidłowego funkcjonowania organizmu musi wpływać na poprawę zdrowia przez np. zmniejszanie ryzyka powstawania wybranych chorób,
• musi być elementem powszechnie stosowanej diety,
• nie może przyjmować formy tabletek ani kapsułek,
• wykazywać efekt zdrowotny w ilościach, jakie powszechnie spożywamy,
• charakteryzuje się działaniem udowodnionym naukowo.

Ze względu na to, że żywność funkcjonalna obejmuje swoją definicją szeroki asortyment artykułów żywnościowych, można dokonać jej podziału ze względu na:
1. specyficzną grupę odbiorców:

• niemowlęta,
• kobiety ciężarne i karmiące,
• osoby starsze,
• sportowcy,
• osoby cierpiące na nadwagę i otyłość,
• osoby zmagające się z różnymi chorobami (np. choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie, cukrzyca);

1. określone właściwości żywieniowe:

• żywność niskokaloryczna,
• żywność wysokobiałkowa,
• żywność wysokobłonnikowa,
• żywność o zmodyfikowanym składzie kwasów tłuszczowych,
• żywność o ograniczonej zawartości sodu,
• żywność o obniżonej zawartości cholesterolu.

Możemy zadać sobie pytanie: w jaki sposób powstaje taka żywność?
Otóż żywność funkcjonalną możemy otrzymać poprzez:

• wzbogacenie istniejących produktów w związki wykazujące działanie prozdrowotne,
• zmniejszenie ilości lub całkowite wyeliminowanie substancji wywierających niekorzystne działanie na organizm człowieka,
• odpowiednią obróbkę technologiczną produktu, wpływającą na zwiększenie przyswajalności zawartych w nim składników odżywczych,
• odpowiednie zestawienie składników pokarmowych o wysokich właściwościach żywieniowych w danym produkcie.

Skład żywności funkcjonalnej i korzyści zdrowotne z niego wynikające
W skład żywności funkcjonalnej wchodzą między innymi takie związki i substancje, jak:

• pre- i probiotyki – zapobiegają zaparciom, regulują działanie układu odpornościowego, obniżają poziom cholesterolu, zapobiegają powstawaniu nowotworów układu pokarmowego, zwiększają wchłanianie wapnia;
• błonnik pokarmowy – obniża poziom cholesterolu we krwi, przeciwdziała zaparciom, zmniejsza odpowiedź glikemiczną;
• wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 – wykazują działanie hipotensyjne (obniżają ciśnienie krwi), przeciwzapalne (wzmacniają układ odpornościowy), obniżają stężenie triglicerydów i cholesterolu;
• cholina i lecytyna – obniżają poziom cholesterolu we krwi, ułatwiają trawienie tłuszczów, poprawiają pamięć;
• witaminy antyoksydacyjne (A, C, E) – niszczą wolne rodniki, zapobiegają szkodliwemu utlenianiu cholesterolu, poprawiają wygląd skóry, stymulują układ immunologiczny;
• związki fitochemiczne (polifenole, karotenoidy, stanole i sterole) – przeciwdziałają powstawaniu nowotworów, obniżają poziom cholesterolu, poprawiają funkcjonowanie układu odpornościowego, obniżają ciśnienie krwi;
• poliole – ograniczają rozwój próchnicy, zmniejszają poziom cukru we krwi;
• aminokwasy – są elementem budulcowym tkanek, wspomagają pracę układu odpornościowego, regulują procesy metaboliczne.

Asortyment żywności funkcjonalnej jest bardzo szeroki i obfituje w wiele związków bioaktywnych o prozdrowotnych właściwościach. Skierowany jest do różnych grup odbiorców, ze względu na stan zdrowia, wiek czy rodzaj uprawianego sportu.

Wprowadzenie produktów funkcjonalnych do całodziennej diety z pewnością przyniesie wiele korzyści zdrowotnych, zarówno na poziomie profilaktyki, jak i leczenia chorób już występujących.