Pokrzywa - właściwości, działanie, zastosowanie. Czy picie herbaty z pokrzywy jest zdrowe?

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) rośnie w pobliżu zabudowań, na pastwiskach, polanach. Z tego względu przez wielu traktowana jest jako chwast. Tymczasem pokrzywa ma liczne właściwości lecznicze, które zawdzięcza zawartości cennych substancji.

W pokrzywie można znaleźć pierwiastki mineralne, takie jak wapń, magnez, fosfor, żelazo, potas, krzem, jod, czy sód.

Dostarcza ona także szeregu witamin, takich jak witamina A, K, C oraz niektóre witaminy z grupy B.

Warto także wspomnieć o obecności innych substancji odżywczych, takich jak: garbniki, aminy, kwas pantotenowy i organiczny, serotonina czy flawonoidy.

W celach leczniczych wykorzystuje się liście pokrzywy (Urticae folium), korzenie, które wykopuje się jesienią lub wczesną wiosną (Urticae radix), jak również całe ziele (Urticae herba). Często stosuje się także sok z pokrzywy.

Sezon na pokrzywę zaczyna się wiosną. Najlepiej zrywać ją w kwietniu i maju.

Łagodzi objawy przerostu prostaty

Pokrzywa ma działanie moczopędne, dzięki czemu można być stosowana w łagodzeniu objawów łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawarte w niej związki poprawiają proces oddawania moczu u mężczyzn z przerostem prostaty, a także zmniejsza dolegliwości bólowe, które pojawiają się podczas oddawania moczu.

Dzięki właściwościom moczopędnym pokrzywa może być stosowana także w stanach zapalnych układu moczowego. Wówczas zmniejsza objętość zalegającego moczu w pęcherzu, jak i bolesność podczas jego oddawania. Zalecana jest równiez w kamicy nerkowej czy obrzękach.

Obniża poziom cukru we krwi

W badaniach wykazano, że preparaty z pokrzywy obniża stężenie cukru we krwi. Badania in vivo oraz in vitro dowodzą, że wyciąg z pokrzywy zwyczajnej wpływa na zwiększenie wydzielania insuliny. Napar z pokrzywy zaleca się stosować pomocniczo w przypadku cukrzycy, jednak tylko po konsultacji z lekarzem.

Wspomaga walkę z cholesterolem

Związki zawarte w pokrzywie mogą obniżać poziom cholesterolu. Tak wynika z badań, które przeprowadzono na szczurach, u których wywołano hiperlipidemię (stan, w którym poziom cholesterolu lub trójglicerydów we krwi jest znacznie podwyższony) za pomocą koktajlu z oleju arachidowego.

Następnie jednej grupie gryzoni podano ekstrakt z pokrzywy zwyczajnej podawany w ilości 100 mg, a drugiej - 300 mg/kg m.c. Po miesiącu wykonano badania krwi szczurów, które wykazały zmniejszenie stężenie lipoproteiny o niskiej gęstości, cholesterolu całkowitego.

Łagodzi bóle reumatyczne

Ekstrakt z pokrzywy wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, w związku z tym może przynieść ulgę w bólach reumatycznych, a także w bólach mięśni i stawów będących wynikiem przeciążenia czy urazów, np. u osób z naciągnięciem czy zapaleniem ścięgien czy tzw. łokciem tenisisty.

Działa antyalergicznie

Wykazano, że substancje zawarte w pokrzywie mogą łagodzić objawy alergii, ponieważ działają podobnie do leków przeciwhistaminowych, tzn. hamują działanie histaminy – substancji, która pośredniczy w powstawaniu alergii.

W badaniach wzięli udział pacjenci zmagający się z alergicznym nieżytem nosa. Objawy zostały złagodzone już po tygodniu stosowania liofilizowanego preparatu z pokrzywy zwyczajnej.

Jednocześnie specjaliści ostrzegają, że w nielicznych przypadkach wyciąg z pokrzywy, spożywany w zwiększonych ilościach, może powodować reakcje alergiczne.

Alergia na pokrzywę może wystąpić także podczas stosowania zewnętrznego, jednak zdarza się to bardzo rzadko.

Zmniejsza ryzyko nowotworów

Zawarte w pokrzywie fitoestrogeny mogą zmniejszyć ryzyko niektórych chorób nowotworowych, m.in. raka piersi, jelita, prostaty, a także chorób sercowo-naczyniowych.

Wzmacnia odporność

Zawarte w liściach flawonoidy pobudzają pracę układu odpornościowego.

Zapobiega anemii

Pokrzywa wspomaga produkcję czerwonych krwinek, dzięki czemu jest polecana osobom zmagającym się z anemią.

Pomaga na problemy żołądkowe

Pokrzywa wspomaga pracę żołądka, wątroby i trzustki. Jest pomocna przy nieżytach żołądka i jelit, a także przy biegunkach.

Wspomaga odchudzanie

Herbata z pokrzywy przyspiesza przemianę materii, dzięki czemu wspomaga odchudzanie.

Zobacz także odpowiedzi na podobne pytania naszych użytkowników:

• Jakie jest ryzyko, że picie pokrzywy będzie miało skutki uboczne? - odpowiada mgr Aneta Kościołek
• Zamiana leków na bazie chlorku metforminy na suplementy z morwą i pokrzywą - odpowiada lek. Magdalena Pikul
• Skutki uboczne picia ziołowych herbat - odpowiada lek. Izabela Ławnicka
• Odchudzanie a herbatki ziołowe - odpowiada mgr inż. Lucyna Michalak-Klimczak

Pokrzywy nie można stosować w przypadku krwotoków spowodowanych polipami oraz nowotworami macicy.

Osoby, które są chore na cukrzycę, przed spożyciem preparatów na bazie pokrzywy powinny się skonsultować z lekarzem.

Picie herbaty z pokrzyw jest również zalecane w czasie ciąży, ponieważ zawiera dużo minerałów i witamin. Zalecana jest również po porodzie, gdyż zwiększa produkcję mleka.

Pokrzywa poprawia kondycję skóry, włosów i paznokci. Polecana jest szczególnie osobom, które zmagają się z łupieżem i włosami skłonnymi do przetłuszczania się czy wypadania.

Płukanki na bazie pokrzywy czy alkoholowe wyciągi z jej korzenia wcierane w skórę wzmacniają cebulki włosów, odżywiają je, sprawiają, że są błyszczące i puszyste. Poza tym zmniejszają wydzielanie łoju przez skórę głowy.

Ze względu na właściwości przeciwłojotokowe, a także bakteriobójcze, napar z pokrzywy może być stosowany w celu pielęgnacji cery tłustej, trądzikowej. Niektórzy zalecają okłady z liści pokrzywy również w leczeniu zmian skórnych, ropni, czyraków, trądziku i guzków.

Obecnie najbardziej popularna jest herbata z pokrzywy. Wiosną i latem może to być napar ze świeżych liści, a zimą - z suszonej pokrzywy. Liście pokrzywy należy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem przez ok. 10 minut.

Pokrzywa ma charakterystyczny smak. Osobom, którym przeszkadza smak pokrzyw proponuje się mieszanki z dodatkiem mięty.

Pokrzywa znalazła takż inne zastosowanie w kuchni. Można na jej bazie przyrządzić zupę - może to być zupa krem lub np. zupa z kaszą jaglaną.

Świetnym pomysłem jest również pesto z pokrzywy, które smakuje równie dobrze, jak to klasyczne. Można je podać np. do makaronu.

Liście pokrzywy pasują też do lekkiej, wiosennej sałatki. Można je również wykorzystać do upieczenia ciasta.

Herbata z pokrzywy jest dostępna w sklepach zielarskich i niektórych aptekach. Lepiej unikać mieszanek ziołowych o śladowej zawartości pokrzywy lub z dodatkiem środków poprawiających smak pokrzyw.

Źródła

1. Pieszak M., Mikołajczak P., Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.), "Postępy Fitoterapii" 2010, nr 4, s. 199-204
2. Jakubczyk K., Janda K., Szkyrpan S., Gutowska I., Wolska J., Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – charakterystyka botaniczna, biochemiczna i właściwości prozdrowotne, "Pomeranian Journal of Life Sciences" 2015, nr 61, s. 191-198